Begrijpend lezen groep 5 speelt een steeds grotere rol in de ontwikkeling van kinderen op de basisschool. In groep 5 worden teksten langer, onderwerpen uitgebreider en vragen over teksten uitdagender. Kinderen leren niet alleen meer om te begrijpen wat er letterlijk staat, maar ook om verbanden te leggen, conclusies te trekken en belangrijke informatie te herkennen.
Voor ouders kan het daarom prettig zijn om thuis af en toe extra aandacht aan begrijpend lezen te besteden. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Met geschikte teksten, interessante onderwerpen en gerichte vragen kun je een kind op een ontspannen manier helpen om steeds sterker te worden in tekstbegrip.
Wat betekent begrijpend lezen in groep 5?
Begrijpend lezen betekent dat een kind niet alleen de woorden in een tekst kan lezen, maar ook begrijpt wat de schrijver ermee bedoelt.
In groep 5 worden kinderen steeds zelfstandiger in het lezen van verschillende soorten teksten. Ze komen bijvoorbeeld verhalen, informatieve teksten, instructies en teksten met vragen of opdrachten tegen.
Daarbij leren ze steeds beter om:
- belangrijke informatie uit een tekst te halen;
- hoofd- en bijzaken te onderscheiden;
- de betekenis van onbekende woorden te bepalen;
- verbanden tussen zinnen en alinea’s te herkennen;
- informatie uit verschillende delen van een tekst te combineren;
- conclusies te trekken;
- een tekst kort samen te vatten;
- na te denken over het doel van een tekst.
Deze vaardigheden zijn belangrijk voor taal, maar komen uiteindelijk bij vrijwel alle schoolvakken van pas.
Waarom is begrijpend lezen in groep 5 belangrijk?
In groep 5 neemt de hoeveelheid informatie die kinderen moeten verwerken toe. Een tekst is niet meer alleen een kort verhaaltje met een eenvoudig antwoord. Kinderen krijgen steeds vaker te maken met teksten waarin ze zelf moeten bepalen welke informatie relevant is.
Dat vraagt om actief lezen.
Een goede lezer denkt tijdens het lezen als het ware mee met de tekst. Wat is het onderwerp? Waarom vertelt de schrijver dit? Wat heeft de ene gebeurtenis met de andere te maken? En wat kan ik uit deze informatie afleiden?
Door deze manier van lezen te oefenen, krijgen kinderen meer grip op teksten.
Technisch lezen en begrijpend lezen
Technisch lezen en begrijpend lezen zijn twee verschillende vaardigheden die elkaar wel sterk beïnvloeden.
Bij technisch lezen draait het om het correct en vloeiend lezen van woorden. Bij begrijpend lezen staat de betekenis centraal.
Een kind kan bijvoorbeeld alle woorden in een alinea goed uitspreken, maar vervolgens niet kunnen vertellen wat de belangrijkste boodschap van de alinea is.
Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend aandacht te besteden aan hoe een kind leest, maar ook aan wat het kind van de tekst begrijpt.
Welke vaardigheden komen bij begrijpend lezen groep 5 aan bod?
Begrijpend lezen bestaat uit verschillende onderdelen. Door deze vaardigheden afzonderlijk én in combinatie te oefenen, leren kinderen steeds zelfstandiger teksten te verwerken.
Hoofdgedachte herkennen
Een tekst kan meerdere details bevatten, maar meestal draait hij om een centraal onderwerp of een belangrijkste boodschap.
Een kind leert daarom vragen beantwoorden als:
“Waar gaat deze tekst vooral over?”
Dat is iets anders dan vragen naar één detail uit de tekst.
Belangrijke informatie vinden
Sommige vragen kunnen letterlijk met informatie uit de tekst worden beantwoord. Kinderen leren gericht zoeken naar het relevante stukje tekst.
Verbanden leggen
Een tekst bestaat uit losse zinnen die samen een geheel vormen. Een kind leert bijvoorbeeld herkennen dat een gebeurtenis een oorzaak of gevolg kan zijn van iets anders.
Ook woorden als daarom, omdat, maar, eerst en daarna kunnen aanwijzingen geven over verbanden.
Moeilijke woorden begrijpen
Een onbekend woord hoeft niet altijd een probleem te zijn. vaak kunnen kinderen de betekenis gedeeltelijk afleiden uit de zin of uit de informatie eromheen.
Dat is een belangrijke leesstrategie.
Conclusies trekken
Niet alles wat een schrijver bedoelt, wordt letterlijk uitgesproken. Soms moet de lezer verschillende aanwijzingen combineren.
Juist dit soort vragen maakt begrijpend lezen uitdagender.
Hoe oefen je begrijpend lezen groep 5 thuis?
Thuis oefenen kan op veel verschillende manieren. Het belangrijkste is dat je niet alleen controleert of een antwoord goed is, maar vooral praat over de manier waarop je kind tot het antwoord komt.
1. Kies een passende tekst
Een tekst moet uitdagend zijn, maar niet zo moeilijk dat je kind vrijwel niets begrijpt.
Interesse helpt ook. Een kind dat gek is op dieren kan bijvoorbeeld gemotiveerder zijn om een informatieve tekst over dieren te lezen.
2. Laat je kind voorspellen
Bekijk eerst de titel en eventuele afbeeldingen.
Vraag:
“Waar denk je dat deze tekst over gaat?”
Na het lezen kun je samen bekijken of de voorspelling klopte.
3. Stel vragen tijdens het lezen
Wacht niet altijd tot de hele tekst uit is. bespreek tussendoor wat er gebeurt of welke informatie belangrijk lijkt.
4. Vraag om bewijs uit de tekst
Een eenvoudige maar krachtige vraag is:
“Hoe weet je dat?”
Je kind leert hierdoor om een antwoord te onderbouwen met informatie uit de tekst.
5. Laat je kind samenvatten
Vraag na het lezen om de tekst in enkele zinnen na te vertellen.
Kan je kind de belangrijkste informatie vertellen zonder alle details op te noemen? dan is dat een mooie oefening in hoofd- en bijzaken.
Begrijpend lezen oefenen met verschillende teksten
Het is verstandig om niet altijd hetzelfde soort tekst te gebruiken.
Verhalen zijn bijvoorbeeld geschikt om te oefenen met personages, gebeurtenissen, oorzaak en gevolg en voorspellingen.
Informatieve teksten zijn juist interessant voor het herkennen van hoofdgedachten, belangrijke feiten en verbanden.
Ook praktische teksten kunnen nuttig zijn, zoals:
- een recept;
- een gebruiksaanwijzing;
- een korte handleiding;
- een informatieve webtekst;
- een routebeschrijving;
- een bericht of aankondiging.
Door te variëren ontdekt een kind dat verschillende teksten verschillende manieren van lezen vragen.
Oefenboek voor begrijpend lezen groep 5
Wie thuis gericht wil oefenen, kan kiezen voor een speciaal oefenboek. Dat is vooral handig wanneer je graag met een vaste structuur werkt en niet telkens zelf geschikte teksten en vragen wilt samenstellen.
Een boek dat specifiek voor dit doel kan worden gebruikt, is “Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 5”. Je vindt dit oefenboek via:
Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 5 bekijken
Het grote voordeel van een gericht oefenboek is dat je begrijpend lezen een vaste plek kunt geven binnen het oefenen thuis. Je kunt bijvoorbeeld regelmatig een tekst maken en daarna samen de antwoorden bespreken.
Gebruik een oefenboek daarbij vooral als hulpmiddel. Het doel is niet om zo snel mogelijk alle opdrachten af te werken, maar om te ontdekken hoe je kind een tekst leest en begrijpt.
Hoe maak je oefenen leuker?
Begrijpend lezen hoeft niet te voelen als een extra toets.
Maak er bijvoorbeeld een gesprek van. Heeft je kind een tekst over een bijzonder onderwerp gelezen? Vraag dan wat het meest interessant was. Of bespreek wat je zelf verrassend vond.
Je kunt ook vragen:
- Wat vond je het belangrijkste stukje?
- Welk woord kende je nog niet?
- Wat zou een goede titel zijn?
- Welke informatie zou je aan iemand anders vertellen?
- Was je het eens met wat de schrijver vertelde?
- Wat denk je dat er daarna zou gebeuren?
Dit soort vragen stimuleert kinderen om actief na te denken.
Een fout antwoord is ook een leermoment
Wanneer een kind een vraag verkeerd beantwoordt, is het verleidelijk om meteen het juiste antwoord te geven. Vaak is het leerzamer om samen te onderzoeken waar het antwoord vandaan kwam.
Vraag bijvoorbeeld:
“Welk stukje van de tekst heeft je dit laten denken?”
Daarna kun je samen teruggaan naar de tekst.
Misschien heeft je kind een belangrijk woord gemist. Misschien werd informatie uit twee alinea’s door elkaar gehaald. Of misschien was de vraag anders bedoeld dan het kind dacht.
Door hierover te praten, leert je kind steeds beter nadenken over de eigen leesstrategie.
Hoe vaak kun je begrijpend lezen oefenen?
Er is geen vast aantal minuten dat voor ieder kind geschikt is. Regelmatig en kort oefenen kan vaak prettiger zijn dan een lange oefensessie.
Je kunt bijvoorbeeld enkele keren per week een tekst lezen en bespreken.
Daarnaast telt gewoon lezen mee. Een boek lezen voor het plezier, samen een informatieve tekst bekijken of praten over iets wat je kind heeft gelezen, draagt allemaal bij aan taal en leesbegrip.
Wat als begrijpend lezen moeilijk blijft?
Niet ieder kind ontwikkelt leesvaardigheden in hetzelfde tempo. Wanneer begrijpend lezen lastig is, kan het helpen om eerst te bepalen welk onderdeel problemen geeft.
Heeft je kind moeite met:
- het lezen van de woorden?
- moeilijke woordenschat?
- het vinden van informatie?
- het begrijpen van vragen?
- het herkennen van de hoofdgedachte?
- het leggen van verbanden?
Door het probleem kleiner te maken, wordt het gemakkelijker om gericht te oefenen.
Bespreek aanhoudende problemen ook met de leerkracht. De leerkracht kan aangeven welke vaardigheden op school worden geoefend en waar eventueel extra ondersteuning nodig is.
Begrijpend lezen en woordenschat
Een brede woordenschat helpt kinderen om teksten beter te begrijpen. Wanneer een tekst veel onbekende woorden bevat, kan de betekenis van een alinea moeilijk te achterhalen zijn.
Daarom is het nuttig om tijdens het lezen aandacht te besteden aan nieuwe woorden.
Vraag bijvoorbeeld:
“Wat denk je dat dit woord betekent?”
Kijk vervolgens naar de rest van de zin. Soms geeft de context al voldoende aanwijzingen.
Nieuwe woorden die regelmatig terugkomen, kun je later nog eens gebruiken in een gesprek. Zo krijgen kinderen meerdere kansen om de betekenis te leren kennen.
Begrijpend lezen voorbereiden op steeds moeilijkere teksten
Groep 5 vormt een belangrijke stap in de leesontwikkeling. Kinderen worden zelfstandiger en krijgen te maken met teksten waarin meer informatie staat.
Het is daarom nuttig om niet alleen te oefenen met het vinden van letterlijk genoemde antwoorden. Laat je kind ook nadenken over de bedoeling van de schrijver, verbanden tussen informatie en conclusies die uit de tekst kunnen worden getrokken.
Een handige opbouw is:
Wat staat er? → Wat betekent het? → Hoe weet je dat? → Wat kun je hieruit afleiden?
Op die manier groeit begrijpend lezen mee met het niveau van je kind.
Veelgestelde vragen over begrijpend lezen groep 5
Wat leert een kind bij begrijpend lezen in groep 5?
Een kind leert onder andere belangrijke informatie herkennen, hoofd- en bijzaken onderscheiden, verbanden leggen, moeilijke woorden begrijpen, conclusies trekken en teksten samenvatten.
Hoe kan ik thuis begrijpend lezen oefenen?
Lees regelmatig samen een passende tekst en stel vragen over de inhoud. Vraag daarnaast waar je kind het antwoord in de tekst heeft gevonden en laat het uitleggen hoe het tot een conclusie komt.
Is lezen voor het plezier ook goed voor begrijpend lezen?
Ja. Veel verschillende teksten lezen geeft kinderen ervaring met taal, woordenschat en verschillende manieren waarop informatie wordt aangeboden. Gerichte oefeningen kunnen daarnaast specifieke leesvaardigheden trainen.
Is een oefenboek voor groep 5 nuttig?
Een oefenboek kan structuur bieden wanneer je thuis gericht wilt oefenen. Het maakt het gemakkelijker om regelmatig met teksten en vragen aan de slag te gaan.
Wat kan ik doen als mijn kind begrijpend lezen lastig vindt?
Probeer eerst te ontdekken welk onderdeel moeilijk is. Maak de teksten en vragen eventueel eenvoudiger en bespreek de antwoorden samen. Bij aanhoudende problemen kun je het beste overleggen met de leerkracht.
Conclusie
Begrijpend lezen groep 5 draait om steeds meer dan alleen kunnen lezen. Kinderen leren zelfstandig informatie verwerken, hoofd- en bijzaken herkennen, verbanden leggen en conclusies trekken.
Thuis kun je deze ontwikkeling ondersteunen door regelmatig samen te lezen, vragen te stellen en vooral te vragen hoe je kind aan een antwoord komt. Een gesprek over een tekst kan minstens zo waardevol zijn als het maken van een reeks vragen.
Voor wie gericht en gestructureerd wil oefenen, is “Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 5” een passend oefenboek om te bekijken. Je kunt het boek hier vinden:
Met passende teksten, regelmatige oefening en aandacht voor leesplezier kan een kind stap voor stap groeien in tekstbegrip en steeds zelfstandiger leren omgaan met verschillende soorten teksten.
Lees ook onze artikelen over begrijpend lezen in groep 3, groep 4, groep 6, groep 7 en groep 8.