Begrijpend lezen groep 7 wordt steeds belangrijker nu kinderen teksten zelfstandiger moeten kunnen lezen, begrijpen en beoordelen. In groep 7 gaat het namelijk niet meer alleen om het vinden van een antwoord dat letterlijk in een tekst staat. Leerlingen leren ook om hoofd- en bijzaken te onderscheiden, verbanden te herkennen, conclusies te trekken en kritisch na te denken over wat een schrijver vertelt.
Dat maakt begrijpend lezen een vaardigheid die veel verder gaat dan één schoolvak. Kinderen krijgen bij steeds meer vakken te maken met teksten en moeten zelfstandig informatie kunnen verwerken. Goed tekstbegrip helpt daardoor niet alleen bij taal, maar ook bij bijvoorbeeld geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en studievaardigheden.
Wat is begrijpend lezen in groep 7?
Bij begrijpend lezen draait het om het daadwerkelijk begrijpen van een tekst. Een leerling moet kunnen bepalen wat er staat, wat ermee wordt bedoeld en hoe verschillende onderdelen van de tekst met elkaar samenhangen.
In groep 7 worden de teksten vaak uitgebreider en worden de vragen gevarieerder. Naast letterlijk terugvinden van informatie moeten kinderen bijvoorbeeld nadenken over:
- de hoofdgedachte van een tekst;
- het doel van de schrijver;
- feiten en meningen;
- argumenten;
- oorzaak en gevolg;
- verwijswoorden;
- signaalwoorden;
- conclusies;
- samenvattingen;
- de betekenis van woorden binnen de context.
De leerling wordt daarmee steeds meer een actieve lezer die niet alleen leest, maar ook nadenkt over de informatie.
Waarom is begrijpend lezen groep 7 zo belangrijk?
Groep 7 is een belangrijk leerjaar waarin kinderen steeds zelfstandiger leren werken. Ze krijgen langere teksten en moeten vaker zelf bepalen welke informatie belangrijk is.
Een tekst kan bijvoorbeeld verschillende alinea’s bevatten waarin informatie verspreid staat. Het antwoord op een vraag staat dan niet altijd letterlijk in één zin. De leerling moet verschillende stukjes informatie met elkaar combineren.
Ook buiten school is deze vaardigheid waardevol. Wie een tekst begrijpt, kan informatie beter beoordelen, instructies volgen en nieuwe kennis opdoen.
Technisch lezen versus begrijpend lezen
Technisch lezen en begrijpend lezen zijn nauw met elkaar verbonden, maar zijn niet hetzelfde.
Bij technisch lezen gaat het om het correct en vloeiend lezen van woorden. Bij begrijpend lezen gaat het om de betekenis van de tekst.
Een leerling kan een alinea bijvoorbeeld foutloos voorlezen zonder te kunnen uitleggen wat de belangrijkste boodschap ervan is. Voor begrijpend lezen is juist dat laatste essentieel.
Daarom is het belangrijk dat kinderen niet alleen oefenen met lezen, maar ook leren om tijdens het lezen vragen te stellen en verbanden te leggen.
Welke vaardigheden komen aan bod bij begrijpend lezen in groep 7?
Hoofdgedachte en onderwerp
Een tekst kan veel informatie bevatten. Toch draait die tekst meestal om een centraal onderwerp en een bepaalde hoofdgedachte.
Leer je kind daarom om na het lezen niet meteen naar details te kijken, maar eerst te vragen:
“Waar gaat deze tekst in de kern over?”
Een goede samenvatting helpt vervolgens om te controleren of de hoofdgedachte goed is begrepen.
Feiten en meningen herkennen
In groep 7 wordt het steeds belangrijker om onderscheid te kunnen maken tussen objectieve informatie en een persoonlijke mening.
Een feit kan in principe gecontroleerd worden. Een mening geeft aan wat iemand vindt, denkt of ervaart.
Kinderen leren bijvoorbeeld letten op formuleringen die aangeven dat iemand een standpunt inneemt.
Argumenten herkennen
Wanneer iemand een mening geeft, kan daar een reden of argument bij horen.
Een leerling moet daarom kunnen herkennen:
Wat vindt iemand? En waarom vindt die persoon dat?
Dit helpt kinderen om teksten kritischer te lezen.
Signaalwoorden begrijpen
Signaalwoorden geven aanwijzingen over de structuur van een tekst.
Denk bijvoorbeeld aan:
- omdat;
- daardoor;
- daarom;
- maar;
- hoewel;
- eerst;
- vervolgens;
- ten slotte;
- bijvoorbeeld;
- kortom.
Wie deze woorden leert herkennen, krijgt meer zicht op de relaties tussen zinnen en alinea’s.
Verwijswoorden herkennen
Woorden als hij, zij, dit, dat en daarmee verwijzen naar informatie die eerder in de tekst is genoemd.
Wanneer een leerling niet weet waar zo’n woord naar verwijst, kan de betekenis van een hele zin onduidelijk worden.
Conclusies trekken
Een schrijver geeft niet altijd alles letterlijk weg. soms moet de lezer verschillende aanwijzingen combineren.
Dat noemen we ook wel tussen de regels lezen.
Bijvoorbeeld: wanneer een tekst beschrijft dat iemand een jas aantrekt, een paraplu pakt en naar donkere wolken kijkt, kan een leerling concluderen dat het waarschijnlijk gaat regenen.
Hoe kun je begrijpend lezen groep 7 thuis oefenen?
Thuis oefenen hoeft geen lange of ingewikkelde activiteit te zijn. het belangrijkste is dat je kind leert om bewust met een tekst om te gaan.
Begin met de titel
Laat je kind eerst naar de titel kijken.
Vraag:
“Waar denk je dat deze tekst over gaat?”
Daarna kan je kind controleren of die verwachting tijdens het lezen klopt.
Praat over de tekst
Een gesprek over wat je kind gelezen heeft, is een eenvoudige manier om tekstbegrip te stimuleren.
Vraag bijvoorbeeld:
- Wat vond je het belangrijkste?
- Wat wilde de schrijver vertellen?
- Welke informatie was nieuw?
- Wat vond je moeilijk?
- Waarom denk je dat dit gebeurde?
Laat je kind terugzoeken
Wanneer je kind een antwoord geeft, vraag dan:
“Waar heb je dat in de tekst gevonden?”
Hierdoor leert het kind antwoorden te onderbouwen in plaats van te gokken.
Vraag naar het waarom
Een vraag als “Wat gebeurde er?” is nuttig, maar “Waarom gebeurde het?” vraagt vaak om dieper tekstbegrip.
Wissel daarom eenvoudige vragen af met vragen waarbij je kind moet redeneren.
Oefenen met verschillende tekstsoorten
Wie alleen verhalen leest, oefent maar met een deel van wat begrijpend lezen inhoudt.
Laat je kind daarom kennismaken met verschillende tekstsoorten, zoals:
- informatieve teksten;
- verhalen;
- interviews;
- instructies;
- artikelen;
- teksten over wetenschap;
- historische teksten;
- teksten waarin een mening wordt gegeven.
Door te variëren leert een kind dat de structuur en bedoeling van teksten kunnen verschillen.
Begrijpend lezen oefenen met een oefenboek voor groep 7
Voor ouders die thuis gericht willen oefenen, kan een speciaal oefenboek een praktische aanvulling zijn.
Een boek dat specifiek is gericht op deze leeftijdsgroep is “Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 7” van Paul Bergman.
Bekijk het oefenboek “Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 7”
Volgens de productinformatie behandelt het boek verschillende vaardigheden, tekstsoorten en tekstverbanden. Daarbij komen onder meer feiten en meningen, samenvatten, concluderen en het herkennen van doelen in teksten aan bod. Het oefenboek bevat zowel open als gesloten vragen en antwoordmodellen.
De productpagina vermeldt dat het boek bedoeld is voor kinderen in groep 7 en kan worden gebruikt ter voorbereiding op onder meer methodetoetsen en toetsen van IEP, Dia, Leerling in Beeld en Boom. Het fysieke boek is een paperback van 138 pagina’s en is uitgegeven door Educazione.
Voor ouders die niet iedere keer zelf teksten en vragen willen samenstellen, kan zo’n gestructureerd oefenboek daarom handig zijn.
Hoe gebruik je een oefenboek effectief?
Het doel van oefenen is niet alleen zoveel mogelijk vragen goed beantwoorden.
Kijk vooral naar de manier waarop je kind leest.
Een handige aanpak is:
1. Lees de tekst rustig.
Laat je kind eerst een beeld vormen van het onderwerp.
2. Lees de vraag nauwkeurig.
Sommige vragen vragen om letterlijk informatie zoeken, andere vragen om een conclusie.
3. Zoek aanwijzingen in de tekst.
Laat je kind belangrijke woorden of zinnen terugvinden.
4. Formuleer het antwoord.
Bij een open vraag is het belangrijk om duidelijk antwoord te geven.
5. Controleer.
Vraag of het antwoord daadwerkelijk past bij wat in de tekst staat.
Door steeds dezelfde denkstappen te gebruiken, ontwikkelt een kind een eigen strategie.
Wat doe je als een antwoord fout is?
Een fout antwoord is geen mislukking. Het kan juist laten zien welke leesvaardigheid nog extra aandacht nodig heeft.
Vraag bijvoorbeeld:
“Hoe ben je bij dit antwoord gekomen?”
Misschien heeft je kind een signaalwoord gemist. Misschien werd een mening aangezien voor een feit. Of misschien stond het antwoord verspreid over meerdere delen van de tekst.
Door samen terug te kijken, wordt duidelijk wat er de volgende keer anders kan.
Woordenschat speelt een grote rol
Een kind kan moeite hebben met begrijpend lezen doordat een tekst veel onbekende woorden bevat.
Besteed daarom aandacht aan nieuwe woorden, maar probeer niet ieder onbekend woord onmiddellijk te vertalen of op te zoeken.
Vraag eerst:
“Wat zou dit woord hier kunnen betekenen?”
Kijk vervolgens naar de rest van de zin en de omliggende alinea. Vaak geeft de context voldoende aanwijzingen.
Een steeds grotere woordenschat maakt het uiteindelijk gemakkelijker om complexere teksten te begrijpen.
Hoofd- en bijzaken onderscheiden
Een belangrijke vaardigheid in groep 7 is het herkennen van wat echt belangrijk is.
Laat je kind na het lezen bijvoorbeeld drie dingen noemen die het heeft onthouden. Vraag daarna:
“Welke van deze drie dingen is volgens jou het belangrijkst?”
Daarmee oefen je op een eenvoudige manier met hoofd- en bijzaken.
Een andere goede oefening is om samen een lange alinea terug te brengen tot één of twee zinnen.
Samenvatten als oefening
Samenvatten is een krachtige manier om te controleren of een tekst begrepen is.
Een leerling die een tekst goed kan samenvatten, heeft meestal een idee van:
- het onderwerp;
- de belangrijkste informatie;
- de volgorde of samenhang;
- de hoofdgedachte.
Let er daarbij op dat een samenvatting niet verandert in het opnieuw vertellen van ieder detail.
Een handige vraag is:
“Welke informatie zou je zeker vertellen als je deze tekst aan iemand moest uitleggen die hem niet heeft gelezen?”
Hoe vaak moet je begrijpend lezen oefenen?
Er is geen vaste oefentijd die voor ieder kind geschikt is. Regelmatig oefenen is belangrijker dan lange sessies.
Een paar korte momenten per week kunnen al een goede routine vormen. Stop wanneer je merkt dat de concentratie verdwijnt.
Daarnaast blijft lezen voor het plezier belangrijk. Laat kinderen boeken, tijdschriften en teksten kiezen die aansluiten bij hun interesses.
Wie veel verschillende teksten leest, komt vanzelf in aanraking met nieuwe woorden, onderwerpen en tekststructuren.
Wat als begrijpend lezen moeilijk blijft?
Wanneer een kind moeite heeft met begrijpend lezen, probeer dan eerst te ontdekken welk onderdeel lastig is.
Kan je kind de tekst technisch goed lezen, maar niet vertellen waar deze over gaat? Dan kan tekstbegrip extra aandacht nodig hebben.
Of begrijpt je kind de tekst wel, maar vindt het lastig om vragen goed te interpreteren? Dan kan het probleem juist bij het type vraag liggen.
Ook woordenschat kan een rol spelen.
Bespreek aanhoudende problemen met de leerkracht. Die kan helpen om vast te stellen welke vaardigheden extra ondersteuning nodig hebben.
Begrijpend lezen oefenen zonder stress
Extra oefenen heeft weinig zin wanneer het iedere keer een strijd wordt.
Probeer daarom een rustige sfeer te creëren. Niet iedere oefening hoeft perfect te gaan.
Focus op vooruitgang:
Wat ging vandaag beter dan vorige keer?
Misschien lukt het om de hoofdgedachte sneller te vinden. Misschien worden moeilijke woorden beter uit de context afgeleid. Of misschien kan je kind antwoorden steeds beter onderbouwen.
Dat zijn allemaal stappen vooruit.
Veelgestelde vragen over begrijpend lezen groep 7
Wat leert een kind bij begrijpend lezen in groep 7?
Kinderen leren onder andere informatie vinden, hoofd- en bijzaken onderscheiden, verbanden herkennen, feiten en meningen onderscheiden, conclusies trekken, samenvatten en nadenken over het doel van een tekst.
Hoe kan ik begrijpend lezen thuis oefenen?
Lees regelmatig samen verschillende soorten teksten en stel vragen over de inhoud. Laat je kind bovendien uitleggen hoe het aan een antwoord komt.
Welke vragen zijn goed voor begrijpend lezen?
Combineer vragen waarbij informatie letterlijk uit de tekst gehaald moet worden met vragen over verbanden, hoofdgedachte, woordbetekenis, conclusies en de bedoeling van de schrijver.
Is een oefenboek nuttig?
Een oefenboek kan structuur bieden en maakt het gemakkelijker om regelmatig met passende teksten en vragen te oefenen. Het is een aanvulling op de leesactiviteiten die een kind op school en thuis doet.
Hoe maak je begrijpend lezen leuk?
Kies onderwerpen die aansluiten bij de interesses van je kind en praat over wat er gelezen is. Zo wordt begrijpend lezen meer een gesprek over interessante informatie dan alleen een reeks opdrachten.
Wat als mijn kind veel fouten maakt?
Kijk vooral naar het soort fouten. Onderzoek samen waarom een antwoord niet klopt en laat je kind terugzoeken naar de informatie waarop het antwoord gebaseerd moet zijn.
Conclusie
Begrijpend lezen groep 7 draait om steeds zelfstandiger en kritischer omgaan met teksten. Kinderen leren niet alleen informatie terugvinden, maar ook hoofdgedachten herkennen, verbanden leggen, feiten en meningen onderscheiden, conclusies trekken en teksten samenvatten.
Thuis kun je dit proces ondersteunen door regelmatig verschillende teksten te lezen en met je kind over de inhoud te praten. Vragen als “Hoe weet je dat?” en “Waar staat dat in de tekst?” stimuleren actief lezen.
Wie gericht wil oefenen, kan daarnaast gebruikmaken van “Begrijpend Lezen Oefenen voor Groep 7” van Paul Bergman. Het boek behandelt verschillende vaardigheden, tekstsoorten en tekstverbanden en bevat zowel open als gesloten vragen en antwoordmodellen. Volgens de productinformatie is het bovendien gericht op onder meer methodetoetsen en verschillende leerlingvolgsystemen.
Met een combinatie van regelmatig lezen, gericht oefenen, goede gesprekken over teksten en voldoende leesplezier kan een kind steeds meer vertrouwen ontwikkelen in begrijpend lezen.
Lees ook onze artikelen over begrijpend lezen in groep 3, groep 4, groep 5, groep 6 en groep 8.