Begrijpend lezen is een van de belangrijkste vaardigheden die kinderen tijdens de basisschool ontwikkelen. Het gaat niet alleen om het kunnen lezen van woorden en zinnen, maar vooral om het begrijpen van wat er in een tekst staat. Leerlingen gebruiken begrijpend lezen bij vrijwel alle schoolvakken, van taal en geschiedenis tot aardrijkskunde en rekenen.
Toch ervaren veel kinderen begrijpend lezen als lastig. Ze kunnen een tekst technisch goed lezen, maar vinden het moeilijk om de hoofdgedachte te bepalen, verbanden te leggen of informatie uit een tekst te halen. Daarom besteden scholen vanaf jonge leeftijd veel aandacht aan het ontwikkelen van leesbegrip.
In dit artikel leest u wat begrijpend lezen precies inhoudt, waarom het zo belangrijk is en hoe kinderen hun leesvaardigheid kunnen verbeteren.
Wat is begrijpend lezen?
Bij begrijpend lezen draait alles om het begrijpen van geschreven informatie. Een leerling leest een tekst en verwerkt vervolgens de inhoud. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar wat er letterlijk staat, maar ook naar wat de schrijver bedoelt.
Kinderen leren bijvoorbeeld:
- Belangrijke informatie herkennen
- Hoofd- en bijzaken onderscheiden
- Verbanden leggen tussen alinea’s
- Conclusies trekken
- Voorspellingen doen
- De bedoeling van een tekst begrijpen
Deze vaardigheden worden stap voor stap opgebouwd gedurende de hele basisschoolperiode.
Het verschil tussen technisch lezen en begrijpend lezen
Veel ouders denken dat een kind automatisch goed begrijpend kan lezen wanneer het technisch goed leest. In de praktijk zijn dit echter twee verschillende vaardigheden.
Technisch lezen gaat over:
- Letters herkennen
- Woorden correct uitspreken
- Vlot kunnen lezen
Begrijpend lezen gaat over:
- Informatie verwerken
- Betekenissen begrijpen
- Verbanden herkennen
- Teksten analyseren
Een leerling kan dus uitstekend technisch lezen, maar toch moeite hebben met begrijpend lezen.
Waarom is begrijpend lezen zo belangrijk?
Leesbegrip vormt de basis voor vrijwel alle vakken op school. Wanneer een leerling een opdracht niet begrijpt, wordt het lastig om deze goed uit te voeren.
Bij rekenen moeten kinderen bijvoorbeeld verhaalsommen lezen en interpreteren. Bij geschiedenis en aardrijkskunde verwerken zij informatie uit teksten. Ook bij toetsen speelt begrijpend lezen een grote rol.
Een sterke leesvaardigheid helpt kinderen om:
- Zelfstandig te leren
- Informatie sneller te verwerken
- Nieuwe kennis op te doen
- Betere resultaten te behalen
- Meer plezier in lezen te ervaren
Daarom wordt begrijpend lezen vaak gezien als een van de de belangrijkste voorspellers van schoolsucces.
Hoe ontwikkelt begrijpend lezen zich?
De ontwikkeling van begrijpend lezen verloopt geleidelijk.
Onderbouw
In de eerste groepen ligt de nadruk vooral op taalontwikkeling, woordenschat en technisch lezen. Kinderen leren verhalen begrijpen en eenvoudige vragen beantwoorden over teksten die worden voorgelezen.
Middenbouw
Vanaf groep 4 krijgt begrijpend lezen een grotere rol. Leerlingen leren strategieën gebruiken om teksten beter te begrijpen.
Voor leerlingen die extra ondersteuning willen, kan oefenen met begrijpend lezen groep 4 helpen om belangrijke basisvaardigheden verder te ontwikkelen.
Bovenbouw
In de hogere groepen worden teksten langer en complexer. Leerlingen moeten steeds vaker informatie vergelijken, conclusies trekken en verbanden leggen.
Voor oudere leerlingen die zich voorbereiden op de overgang naar het voortgezet onderwijs is begrijpend lezen groep 8 een belangrijk onderdeel van de taalontwikkeling.
Welke leesstrategieën leren kinderen?
Tijdens begrijpend lezen maken leerlingen gebruik van verschillende strategieën.
Voorspellen
Voordat een tekst wordt gelezen, bekijken leerlingen vaak de titel, afbeeldingen en tussenkopjes. Op basis daarvan voorspellen zij waar de tekst over zal gaan.
Samenvatten
Kinderen leren de belangrijkste informatie uit een tekst te halen en in eigen woorden samen te vatten.
Vragen stellen
Door tijdens het lezen vragen te stellen blijven leerlingen actief nadenken over de inhoud.
Ophelderen
Wanneer een leerling een woord of zin niet begrijpt, leert hij of zij strategieën gebruiken om de betekenis te achterhalen.
Verbanden leggen
Goede lezers koppelen nieuwe informatie aan kennis die zij al hebben. Hierdoor begrijpen zij teksten beter.
Waarom hebben sommige kinderen moeite met begrijpend lezen?
Er kunnen verschillende oorzaken zijn.
Beperkte woordenschat
Wanneer leerlingen veel woorden niet kennen, wordt het lastig om een tekst goed te begrijpen.
Onvoldoende leeservaring
Kinderen die weinig lezen komen minder vaak in aanraking met verschillende soorten teksten .
Moeite met concentratie
Begrijpend lezen vraagt aandacht en focus. Wanneer een leerling snel afgeleid raakt, kan dit invloed hebben op het tekstbegrip.
Te weinig achtergrondkennis
Soms gaat een tekst over een onderwerp waar een leerling weinig van weet. Hierdoor wordt het moeilijker om de inhoud te begrijpen.
Hoe kunnen ouders thuis helpen?
Ouders spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van leesvaardigheid.
Samen lezen
Door samen boeken, tijdschriften of informatieve teksten te lezen, krijgen kinderen meer ervaring met verschillende tekstsoorten.
Praten over teksten
Stel vragen zoals:
- Waar ging de tekst over?
- Wat vond je het belangrijkste?
- Waarom gebeurde dat?
- Wat denk je dat er daarna gebeurt?
Hierdoor leren kinderen actief nadenken over wat zij lezen.
Woordenschat uitbreiden
Nieuwe woorden bespreken helpt kinderen om teksten beter te begrijpen.
Regelmatig oefenen
Korte oefenmomenten zijn vaak effectiever dan lange sessies. Door regelmatig te lezen en opdrachten te maken blijven vaardigheden zich ontwikkelen.
Begrijpend lezen en toetsen
Begrijpend lezen speelt een belangrijke rol binnen leerlingvolgsystemen en toetsen zoals:
- LVS-toetsen
- IEP-toetsen
- Leerling in Beeld
- DIA-toetsen
- Doorstroomtoetsen
Veel vragen binnen deze toetsen zijn gebaseerd op teksten die leerlingen moeten analyseren en interpreteren. Lees ook over de IEP-toets in groep 7 en IEP-toets in groep 8.
Een goed ontwikkeld leesbegrip kan daarom een positieve invloed hebben op prestaties binnen meerdere vakgebieden.
Digitale teksten worden steeds belangrijker
Kinderen lezen tegenwoordig niet alleen boeken, maar ook websites, nieuwsartikelen en online informatiebronnen.
Daardoor worden aanvullende vaardigheden steeds belangrijker, zoals:
- Betrouwbare informatie herkennen.
- Bronnen vergelijken.
- Hoofd- en bijzaken onderscheiden.
- Kritisch nadenken over online informatie.
Deze vaardigheden sluiten nauw aan bij begrijpend lezen en worden steeds belangrijker in het onderwijs.
Lezen zorgt voor groei op meerdere gebieden
Een sterke leesvaardigheid heeft voordelen die verder gaan dan schoolprestaties.
Kinderen die veel lezen ontwikkelen vaak:
- Een grotere woordenschat.
- Meer algemene kennis.
- Een beter taalgevoel.
- Meer concentratievermogen.
- Een sterkere schrijfvaardigheid.
Daardoor profiteren zij niet alleen tijdens hun basisschooltijd, maar ook later in het voortgezet onderwijs en daarbuiten.
Conclusie
Begrijpend lezen vormt de basis voor succesvol leren. Kinderen gebruiken deze vaardigheid dagelijks bij vrijwel alle schoolvakken. Door teksten te leren begrijpen, analyseren en interpreteren ontwikkelen zij belangrijke vaardigheden die hun hele schoolloopbaan van pas komen. De ontwikkeling van begrijpend lezen begint al op jonge leeftijd en groeit stap voor stap verder in de midden- en bovenbouw. Door veel te lezen, nieuwe woorden te leren en actief over teksten na te denken, kunnen leerlingen hun leesbegrip steeds verder versterken. Zo leggen zij een stevige basis voor toekomstig schoolsucces en levenslang leren.
Comments are disabled.